Phật Giáo và Khoa Học có một sự nhất quán sâu sắc.
Tính KHÔNG trong Phật Giáo biểu hiện cho quan điểm: mọi vật đều không mang tự tánh riêng biệt, chỉ tồn tại trong mối quan hệ nhân duyên, cái này có thì cái kia có, cái này diệt thì cái kia diệt.
Con người được tạo ra máu thịt của cha, mẹ, từ ông bà tổ tiên, lớn lên nhờ cơm gạo được gieo trồng, thức ăn chúng ta ăn hàng ngày, từ nước, từ cả mặt trời giúp tổng hợp chuyển hóa vitamin cho cơ thể, vì thế có thể nói chúng ta không có tự tánh riêng- cái tôi riêng biệt. Chỉ hiện hữu trong mối quan hệ nhân duyên với vạn vật. ( bạn có thể đọc thêm trong quyển “Không diệt không sinh đừng sợ hãi” của Thiền sư Thích Nhất Hạnh có bàn rất hay về vấn đề này)
Còn tại sao tính KHÔNG này lại đúng dưới góc độ khoa học?
Theo vật lý học lượng tử, con người hay bất cứ vật thể gì trong vũ trụ đều được tạo ra nhờ vô số các hạt cơ bản- và bản chất của hạt, nó không tồn tại một cách cố hữu.
Từ từ tìm hiểu về 1 hạt cơ bản, trong đó sẽ bao gồm 1 nguyên tử được tạo thành từ: 1 hạt nhân và 1 trường electron bay xung quanh trong một trường vô cùng rộng lớn, không đoán biết được, và chỉ khi chúng ta quan sát thì các electron này mới thực sự thể hiện. Điều này được chứng minh thông qua thí nghiệm 2 khe:
Nghiên cứu tiến hành như sau: Đục 2 khe trên 1 tấm sáng, khi không được quan sát, hạt photon được thể hiện dưới dạng sóng ( thể hiện hình giao thoa trên tấm màn), khi được quan sát bằng một máy dò tốc độ cao, kết quả biến thành ánh sáng thể hiện dưới dạng hạt ( thể hiện hình chấm sáng trên 2 khe). Sự mâu thuẫn này đã làm các nhà khoa học đau đầu và tranh cãi trong nhiều năm.
Cuối cùng, họ cùng thống nhất rằng, bản chất của Hạt thể hiện ra như nào phụ thuộc việc bạn có quyết định quan sát nó hay không, và kết luận ánh sáng có tính chất kép vừa là hạt vừa là sóng - thể hiện một trạng thái chồng chập lượng tử và thể hiện dưới nhiều biến số khác nhau. Không có cái gì gọi là cố hữu hay tự tánh riêng biệt.
Điều này rất giống với Tánh không trong Phật Giáo.
Vậy hiểu được tư tưởng này hay góc nhìn khoa học này, giúp chúng ta ứng dụng gì vào đời sống? Đó là: không có cái tôi độc lập - vì thế không nên bám chất vào cái tôi. Thực chất cái tôi - cái ta - là tổng hợp của thể xác- tư duy- cảm xúc - suy nghĩ, các mối quan hệ nhân duyên - và thay đổi theo từng giây phút. Cũng giống như tập hợp của các hạt cơ bản - có tính chất chồng chập lượng tử và bị ảnh hưởng bởi những yếu tố khác như người quan sát.
Thử suy ngẫm về điều này nhé!